تنها مسیر2

سلسله سخنرانی استاد پناهیان با موضوع:

تنها مسیر راهبرد اصلی در نظام تربیت دینی

_ پراكندگي آگاهيها در ذهن ما باعث ميشود به جايي نرسيم.
باید برای دانه هاي تسبيح فضائل، توصيه ها و معارف ديني، يك نخ پيدا كنيم.
نخي كه اگر نباشد، دانه هاي تسبيح پراكنده ميشوند.
بايد نظام معارف و توصيه هاي ديني را درك كنيم.

_انسان نياز دارد كه هر چند وقت يكبار، ذهن خود را مرتب كند.
گاهي اوقات لازم است فايلهاي اضافي پاك شوند و طبقه بندي درستي از اطلاعات موجود صورت بگيرد،
تا بتوان درست از آنها استفاده نمود.
ما توصيه ها و معارف ديني بسياري را ميدانيم ولي ميبايست آنها را سامان دهيم.

_متأسفانه بسياري از معارف ديني به ويژه معارف اخلاقي ما از يك پراكندگي و بينظمي برخوردار است
اغلب كتب اخلاقي و معنوي هم اين پراكندگي را برطرف نميكنند، بلكه در برخي موارد، بر اين پراكندگي ميافزايند.
در بسياري از كتب اخلاقي تعدادي از فضائل و رذائل اخلاقي را در كنار هم فهرست كرده اند ولي ارتباط آنها با يكديگر دقيقا معلوم نيست.

ضمن اينكه به دليل عدم انسجام معارف اخلاقي در ذهن علاقمندان بسياري از اوقات معلوم نيست كه از كجا و از كدام فضيلت اخلاقي بايد شروع كرد؟
اين شرايط، وضعيت بغرنجي را براي انسان رقم ميزند.
درحاليكه در معارف ديني ما، نظم وجود دارد ولي عدم درك صحيح اين نظم، باعث ميشود در برخورد با معارف ضعيف عمل كنيم
و يا عمل به دستورات و معارف را كاري نشدني بدانيم.
يكي از دلايل بي دين كردن برخي از افراد همين آشفتگي هایي است كه در معارف احساس ميكنند.

_نظم دادن به دانايي هاي ديني شوق ما را به حركت بيشتر ميكند
اين نظم ما را در مراقبت قدرتمند ميكند و مراقبتها را بسيار ثمربخش نيز خواهد كرد.
يكي از نتايج اين تشتت و پراكندگي معارف اين است كه بعضي ها آدم خوبي هستند ولي خودشان را آدم خوبي نميدانند
و بعضيها هم آدم هاي بدي هستند ولي خودشان را آدم هاي خوبي ميدانند؛
چون معارفي كه دارند، نظام ندارد. يعني براي ارزيابي از خود هم نياز به چنين نظامي داريم.

_شناختن این نظام براي مناجات با خدا هم ضروري است؛
انسان هنگام مناجات و استغفار باید بداند که از چه کاستی و کمبودي باید توبه کند.
انسان باید درد خود را بشناسد تا بتواند به دنبال مداواي آن باشد.

_پیامبر اکرم(ص) از فضیلت دفاع مقدس همراه با شهادت و جانبازي و ایثاري که در آن وجود داشت،
تعبیر به جهاد اصغر فرمودند و بعد فرمودند حالا به سراغ جهاد اکبر برویم.

پس موضوع صحبت ما، که تصور می کنم نخ تسبیح فضائل است، « جهاد با نفس » است.
این همان راهبرد اصلی در تربیت دینی است که چیستی و چگونگی آن را باید توضیح دهیم.

_موضوع اصلی، جهاد با نفس است؛ نه موضوعاتی مانند دوری از حسادت، تکبّر، تنبلی، حرص، حسرت، صداقت داشتن، مهربان بودن و... .
خط عملیاتی ما، مبارزه با نفس است.

میزان ارزش هر کسی به میزان اهتمامی است که در جهاد با نفس دارد. میزان آلودگی و سیاهی هر کسی هم مربوط به اشتباهاتی است که در مبارزه با نفس دارد.

اگر کسی در جهاد با نفس ناموفق باشد، در بدی هایی مانند حسادت، تکبّر، حرص و...، خود را نشان می دهد.
و اگر کسی در جهاد با نفس موفق باشد، مقداری از این موفقیت در نماز اول وقت، مقداری در مهربانی با دیگران، و مقداری در سایر خوبی ها تجلی می کند.

_همان فضاي خوش و زیبایی که در جهاد اصغر، قابل تجربه است،
در جهاد اکبر و مبارزه با نفس هم وجود دارد.
حتی صفا و زیبایی در جهاد اکبر بسیار بزرگتر و جذّاب تر از زیبایی هاي فضاي جهاد اصغر است.

در جهاد اصغر با گذشتن از جان و مال می فهمیدي که خدا چقدر تو را تحویل می گیرد،
در جهاد اکبر هم وقتی که از هواي نفس می گذري، خدا بسیار بیشتر تو را تحویل می گیرد
و نورانیت بیشتري نسبت به فضاي جهاد اصغر به دست می آوري.

_مشابهت دیگر جهاد اکبر و جهاد اصغر در حضور دشمن و خطري است که از جانب دشمن احساس می شود.
در جهاد اصغر وقتی دشمن را حس می کنی و متوجه خطري که از جانب او تو را تهدید می کند، می شوي،
بیشتر به خدا پناه می بري و معنویت را تجربه می کنی.
در جهاد اکبر هم باید دشمن را ببینی تا بتوانی مراقب خودت باشی و از خدا کمک بخواهی.

_دشمن بیرونی ما در جهاد اکبر یعنی همان شیطان رجیم، ضعیف قلمداد شده است
"إِنَّ کَید الشَّیطانِ کانَ ضَعیفاً؛مسلّما مکر و حیله شیطان ضعیف است" اما باید او را جدي گرفت.( نساء/ 76 )

شجاعتی که براي جهاد اکبر لازم است بیشتر از شجاعتی است که براي جهاد اصغر لازم است.
ترس از دست دادن « آبرو »، ترس از دست دادن « فرصت »، ترس از دست دادن « لذّت » ،
روي شجاعت تأثیر منفی می گذارد و اینها از دشواري هاي جهاد اکبر است.

_حضرت امام(ره) می فرمودند بسیج مدرسۀ عشق است و بر علاقه و عشق و محبت به خدا در دفاع مقدس و جهاد اصغر تأکید می کردند.

این اهتمام به خدا و مهم شدن آخرت، در جهاد اکبر بیشتر است. کسی که در جهاد اصغر عاشق خدا می شد و گریه می کرد که خدایا من دوست دارم بیایم پیش تو، این احساس را در جهاد اکبر بیشتر خواهد داشت.

_خداوند عز و جل مى فرماید: به عزّت و جلال و عظمت و شکوه و بلندى جایگاهم سوگند که هیچ بنده مؤمنى در چیزى از امور دنیا خواست مرا بر خواست خودش مقدم ندارد، مگر اینکه به
او غناى نفسْ بخشم و هم و غمش را مصروف آخرت سازم.